Een buitensauna staat los van je huis, gewoon in de tuin. Voor je er een bestelt, moet je nadenken over de kachel, het houtsoort, de isolatie en of je een vergunning nodig hebt. Deze checklist neemt je stap voor stap mee.
In het kort
Een buitensauna kopen gaat verder dan de prijs vergelijken. Je kiest een kachel en een houtsoort, let op de bouwkwaliteit en kijkt of je een vergunning nodig hebt. Reken ook de plaatsing en stroomkosten mee, en vergeet het jaarlijkse onderhoud niet. Met deze checklist loop je alles na voor je een beslissing neemt.
Elektrische of houtgestookte kachel
Een elektrische kachel warmt sneller en gelijkmatiger op. Een houtkachel geeft meer sfeer, maar vraagt iets meer ervaring. Heb je stroom in de tuin en gebruik je de sauna regelmatig, dan is elektrisch de meest praktische keuze. Heb je geen aansluiting, of stook je liever zelf, dan past een houtkachel beter. Woon je dicht op je buren, of heeft jouw gemeente regels rond houtrook, dan is elektrisch ook om die reden verstandiger: er komt geen rook bij kijken.
| Kenmerk | Elektrische kachel | Houtgestookte kachel |
|---|---|---|
| Opwarmtijd | Sneller en gelijkmatiger op temperatuur | Trager, vraagt meer stookervaring |
| Verbruik | Vergelijkbaar met een föhn of inductiekookplaat zolang je stookt; de thermostaat schakelt terug zodra de sauna op temperatuur is | Geen stroomverbruik, wel regelmatig brandhout nodig |
| Gebruiksgemak | Aan- en uitzetten met een thermostaat | Handmatig stoken en hout bijvullen |
| Geschikt voor | Tuinen met elektra en frequent gebruik, of locaties met beperkingen op houtrook | Tuinen zonder elektra of liefhebbers van traditioneel stoken |
| Invloed op vergunning | Geen extra aandachtspunt | Een schoorsteen kan de vergunningsvrije status raken |
Let bij je keuze ook op het vermogen. Een krachtigere kachel warmt sneller op, maar verbruikt ook meer zolang hij aanstaat. Kies je te weinig vermogen, dan duurt het opwarmen te lang. Kies je te veel, dan verspil je energie. Laat je adviseren over het vermogen dat past bij het volume van jouw sauna.
Kies je voor een houtkachel met schoorsteen, bekijk dan eerst de vergunningsregels. Een schoorsteen telt als constructie-element, waardoor gemeenten soms kritischer kijken naar de vergunningsvrije status van je sauna. Verderop in deze checklist lees je precies wanneer dat speelt. Wil je de kachelkeuze verder uitdiepen, dan vind je een uitgebreide vergelijking op deze pagina over saunakachels.
Bouwwijze en isolatie: zo herken je kwaliteit
Dubbelwandige wanden met isolatie ertussen, messing-en-groef planken zonder kieren en een dichte dakbedekking zijn goede tekenen. Zo blijft de warmte binnen en blijft vocht buiten. Let bij de aankoop op de wandopbouw, het type dakbedekking en de ventilatie onder de vloer.
Een enkele wand zonder isolatie warmt langzamer op en koelt sneller af, waardoor de kachel harder moet werken. Een goedkope beitslaag die na een jaar al bladdert, is een teken dat er op materiaal is bespaard. Vraag dus naar de wanddikte, het isolatiemateriaal en de dakafwerking. Zitten er geen ventilatieroosters onder de vloer, dan blijft vocht staan en gaat het hout sneller rotten.
Welk hout past bij een buitensauna?
Ceder en thermohout zijn vochtbestendiger dan onbehandeld vurenhout. Ze kunnen daardoor beter tegen het natte Nederlandse klimaat. Vurenhout is goedkoper, maar heeft eerder een beschermende laag nodig om niet te vervormen of te schimmelen. Hemlock zit qua eigenschappen tussen die twee soorten in.
Thermohout is hout dat onder hoge temperatuur is behandeld, waardoor het minder vocht opneemt en minder werkt bij wisselend weer. Ceder bevat van nature oliën die schimmel en insecten weren. Kies je toch voor vurenhout omdat het goedkoper is, houd er dan rekening mee dat je vaker moet onderhouden om dezelfde levensduur te halen.
Vergunning voor een buitensauna
In de meeste gevallen heb je geen vergunning nodig. Een vrijstaande buitensauna valt onder de regels voor bijbehorende bouwwerken, net als een tuinhuis. Hij is vergunningsvrij zolang hij in het achtererfgebied staat: grofweg achter de denkbeeldige lijn een meter achter de voorgevel van je huis.
Vergunningsvrij bouwen is aan meerdere voorwaarden tegelijk gebonden. Je buitensauna is meestal vergunningsvrij als hij aan al het volgende voldoet:
- kleiner dan 10 m²
- minstens 1 meter van de erfgrens
- in het achtererfgebied, niet zichtbaar vanaf de straat
- niet hoger dan ongeveer 3 tot 3,5 meter
- niet verder dan 30 meter van je woning
Mist je sauna één van deze punten, dan is een omgevingsvergunning waarschijnlijk nodig. Over de exacte hoogtegrens lopen bronnen uiteen: de ene noemt 3 meter, de andere 3,5 meter. Check de precieze maat bij jouw gemeente voor je bestelt.
Staat je sauna op een hoekperceel, let dan extra op. Ook binnen het achtererfgebied kan een hoekperceel gedeeltelijk zichtbaar zijn vanaf de openbare weg. Dat kan de vergunningsvrije status alsnog kosten. Zet je sauna daarom zo ver mogelijk achterin de tuin. Staat je huis in een beschermd dorps- of stadsgezicht, of gaat het om een monument, dan heb je vrijwel altijd een vergunning nodig.
Blijkt een vergunning toch nodig, dan vraag je die aan via het Omgevingsloket Online. Reken op zes tot acht weken beoordelingstijd, afhankelijk van je gemeente. Kies je voor een houtkachel met schoorsteen, weeg dat dan mee: de schoorsteen is een brandveiligheids- en constructie-element waardoor gemeenten net iets kritischer kijken. Regels verschillen per gemeente. Check altijd de lokale APV of het bestemmingsplan voor je begint met bouwen.
Kosten van een buitensauna
De aanschafprijs is niet het enige wat je betaalt. Een compacte sauna met een elektrische kachel en basisafwerking zit doorgaans in het instapsegment. Een groter model met extra isolatie, een houtgestookte kachel of houtsoorten als ceder of thermohout valt in het midden- of hogere segment. Reken daar ook de plaatsing, een eventuele fundering, de stroomaansluiting en het jaarlijkse onderhoud bij op.
Vraag bij de leverancier altijd een complete prijsopgave, inclusief plaatsing en aansluiting. Zo kom je niet achteraf voor verrassingen te staan. Kies je voor een elektrische kachel, houd dan ook rekening met de stroomkosten zolang je stookt. Een houtkachel kost geen stroom, maar wel brandhout. Wil je de kosten van een buitensauna vergelijken met een infraroodcabine, dan vind je die vergelijking inclusief verbruik en kosten per sessie op deze pagina over infrarood versus Finse sauna’s.
Barrel-sauna of cabine-sauna
Een barrel-sauna is rond en vatvormig. Een cabine-sauna is rechthoekig. Die vorm bepaalt hoeveel tuinruimte de sauna inneemt en hoeveel bewegingsvrijheid je binnen hebt.
| Kenmerk | Barrel-sauna | Cabine-sauna |
|---|---|---|
| Vorm | Rond, vatvormig | Rechthoekig |
| Voetafdruk in de tuin | Compact | Neemt meer ruimte in |
| Bewegingsruimte | Minder ruimte om rechtop te bewegen | Meer ruimte, makkelijker plek voor bankje of ligstoel |
| Past bij | Kleine tuinen, gebruik met zijn tweeën | Grotere groepen, wie makkelijk wil liggen |
Heb je een kleine tuin of gebruik je de sauna vooral met zijn tweeën, dan past een barrel-sauna vaak beter. Wil je vaker met een groep zweten, dan geeft een cabine-sauna meer ruimte. Let bij beide varianten op de bouwwijze en isolatie: die bepaalt hoe knus de sauna aanvoelt, ongeacht de vorm.
De buitensauna in de winter
Een buitensauna is gebouwd om tegen weer en vorst te kunnen. Ook in de winter kun je hem gewoon gebruiken. Een goed geïsoleerde sauna warmt ook bij lage buitentemperaturen snel genoeg op, zolang de wanden en het dak dicht zijn.
Na de aanschaf ben je er nog niet. Controleer het hout elk jaar op scheuren, vochtplekken of verkleuring, en behandel het op tijd opnieuw. Zo houdt het zijn beschermende laag. Bij een houtkachel verwijder je regelmatig de as en check je de schoorsteen op roet. Bij een elektrische kachel controleer je af en toe de kachelstenen, want die moeten na verloop van tijd vervangen worden. Twijfel je of je het hout van je buitensauna moet oliën, beitsen of gewoon laten vergrijzen, dan vind je de uitleg per houtsoort op deze pagina over het behandelen van je buitensauna.
Zelf plaatsen of laten plaatsen
Kleine, lichte buitensauna’s kun je vaak zelf plaatsen op een vlakke, verharde ondergrond. Een grotere sauna met een zware kachel of een vaste stroomaansluiting laat je beter door een professional doen, zeker als daarvoor een erkend installateur nodig is voor de elektra.
Naast de sauna heb je ook nog een paar extra’s nodig. Denk aan kachelstenen als die niet standaard meegeleverd zijn, een thermometer en hygrometer om de temperatuur en luchtvochtigheid te meten, en een emmer en gieter voor het opgietwater. Verlichting die bestand is tegen hitte en vocht hoort er ook bij. Overweeg ook een overkapping of extra dakbedekking, zodat regen en sneeuw minder invloed hebben op de buitenkant.
